Monday, 15 December 2025

 బాపు గారితో నేను.. ( ఓ కార్టూనిస్ట్ సెల్ఫ్ డబ్బా)

***********************************************
పాతకేళ్ళ క్రితం సంగతి. ఇంచుమించు నాది కూడా పాతికేళ్ళ ప్రాయమే. పొలిటికల్ కార్టూనిస్ట్‌గా కెరీర్ ప్రారంభ దశ అది. ప్రజాశక్తిలో ఎడిటోరియల్ కార్టూనిస్ట్ హోదా. స్వతహాగా రాతగాడిని(అని నా భ్రమ) కనుక, పనిచేసేది కూడా వామపక్షపార్టీ ఆధ్వర్యాన సుధీర్ఘ అనుభవంతో నడిచే పత్రిక కనుక, అంతర్జాతీయ, దేశ, వర్తమాన, రాజకీయ, సామాజిక పరిణామాలపై అక్కడి సీనియర్లు అయిన వి.శ్రీనివాసరావు గారు, వినయ్ కుమార్ గారు, తెలకపల్లి రవి గారు ఇలా అనేకమంది సహకారంతో అంతో ఇంతో ఎడిటోరియల్ కార్టూన్లకు కావాల్సిన నాలెడ్జ్‌ను అవగతం చేసుకునే అవకాశం అక్కడ దక్కింది.
అసలే అవి.. గ్లోబలైజైషన్, ప్రయివేటైజేషన్, అమెరికాలోని జంట టవర్ల విధ్వంసం, గోద్రా సంఘటనలు, స్థానికంగా విద్యుత్ పోరాటాలు ఇలా వృత్తికి పదును పెట్టుకోగల పరిస్థితులు ఉండేవి. అలా ప్రజాశక్తి పేపర్లో ప్రతి రోజూ బేనర్ కార్టూన్లు, వ్యాసాల కోసం మరికొన్ని బొమ్మలు, క్యారికేచర్లు ఇలా రోజంతా ఎడాపెడా బొమ్మలు గీసే రోజులవి.
అత్యధిక సర్కులేషన్‌గల ఈనాడు, వార్త, ఆంధ్రజ్యోతి, భూమి వంటి పలు పత్రికల్లోని కార్టూన్లకు భిన్నమైన థీమ్ తో.. వర్తమాన రాజకీయ పరిస్థితులపై ధిక్కార స్వరంతో ప్రజాశక్తిలో వచ్చిన నాటి నా కార్టూన్లు చాలా సార్లు సంచలనాలయ్యాయి. అసెంబ్లీ, పార్లమెంట్ సమావేశాల్లో ప్లకార్డ్స్ రూపంలో నినాదాలుగాను కూడా పతాక శీర్షికలు అయ్యేవి.
ఇక ప్రజాశక్తి పత్రికలో నా రెండవ ఇన్నింగ్స్ అంటే 2014-2019 మధ్య కాలంలోనూ అమరావతి సాక్షిగా నా రాజకీయ కార్టూన్లు ప్రత్యేక ముద్రతో అటు కేంద్రం, ఇటు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల పాలకుల తీరుని ప్రశ్నించేవి. డైరెక్టుగా వారికి, ఆయా పార్టీలకు తగిలేలా చురకలంటించేవి. అడపా దడపా నాపై ప్రత్యక్ష్యంగా, పరోక్షంగా దాడులు లాంటి చిన్న చిన్న ప్రయత్నాలు జరుగుతుండేవి. ఎందుకంటే, అప్పటి నా ధైర్యం వామపక్షం.
గతం గతః. ఇదంతా ఎందుకంటే, ప్రఖ్యాత చిత్రకారులు, తెలుగువారందరికీ సుపరిచితమైన బాపు గారిని తలచుకునే సందర్భంలో కాసేపు గతంలోకి వెళ్ళాల్సి వచ్చింది.
నడమంత్రపు కాలంలో, మన గురించి పదిమందికి తెలియాలంటే కచ్ఛితంగా ‘నేను’ అని చెప్పుకోవాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడింది నాలాంటి చాలా మందికి. సోషల్ మీడియాలో.. వర్తమానపు హంగులకే ప్రాధాన్యం ఎక్కవ కనుక పాత విషయాల్లోని అందమైన అనుభవాలను కొంతమందితోనైనా పంచుకోవడం తప్పడం లేదు.
చివరాఖరికి చెప్పేదేమంటే, నాడు 2000-2004 మధ్య కాలంలో ప్రజాశక్తి లో నేను వేసిన రాజకీయ కార్టూన్లు, ఇతర వర్క్స్ కి సంబంధిన ఫోటో ఇది. అప్పటి ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో ఏర్పడిన పొలిటికల్ కార్టూనిస్ట్స్ అసోసియేషన్ ఆధ్వర్యంలో పబ్లిక్ గార్డెన్లో భారీగా ఏర్పాటు చేసిన పొలిటికల్ కార్టూన్స్ ఫెస్టివల్‌లో నా కార్టూన్ల ప్రదర్శన చిత్రానికి సాక్ష్యం ఇది.
ఇది కేవలం పొలిటికల్ కార్టూన్ల ప్రదర్శన కనుక అప్పటి ముఖ్యమైన పత్రికల్లో రోజువారి రాజకీయ కార్టూన్లు వేస్తున్న ఎడిటోరియల్ కార్టూనిస్టులకు ఒక్కొక్కరికీ ఒక ప్రత్యేక స్టాల్ కేటాయించారు. అలా ప్రదర్శనలో ఏర్పాటు చేసిన స్టాళ్ళలో నాకొక ప్రత్యేక స్టాల్ (డిస్ప్లే బోర్డ్స్) ఇవ్వడం నా వృత్తికి, నా వర్క్ కి ఇచ్చిన పెద్ద గౌరవంగా భావిస్తాను. ఇది నేను ఎప్పటికీ మరచిపోలేను. ఆహో ఓహో అనే డప్పులు, భాజాలకు దూరంగా ఉండే నాకు, నా జీవితంలో తృప్తిపడ్డ పెద్ద అవార్డు ఏదైనా ఉందంటే ఇదే.
కార్టూనిస్టులు మోహన్ గారు, చంద్రగారు, జయదేవ్ గార్లతోపాటు నాటి దినపత్రిక కార్టూనిస్టులైన సుభానీ గారు(దక్కన్ క్రానికల్), శంకర్ (వార్త), శేఖర్ గారు(ఆంధ్రజ్యోతి), మృత్యంజయ్ (ఆంధ్రభూమి) లతో కలిసి నా (ప్రజాశక్తి) కార్టూన్ల ప్రదర్శనను పంచుకోవడం ఒక చక్కటి అనుభవం. ఇదిగో.. అలా నా కార్టూన్ల ప్రదర్శన స్టాల్ ని.. ప్రఖ్యాత చిత్రాకారులు, కార్టూనిస్ట్, దర్శకులు బాపు గారు సందర్శించిన ఓ అపురూప సందర్భం. ‘‘మీ లైన్ బావుందండీ’’ అని బాపు గారు ఒక్కొక్కటిగా మెచ్చుకోవడం మరో పెద్ద అవార్డు.
- గంగాధర్ వీర్ల
నోట్:
ఫొటో షాప్, డిజిటల్ ట్యాబ్‌లు లేని రోజులవి. చక్కగా పెన్సిల్‌తో బొమ్మ గీసుకుని, సరాసరి ఇండియన్ ఇంక్ ఉపయోగించి బ్రష్ తో గీసిన చిత్రాలే ఇవి. ఇప్పుడు ఆ బొమ్మలు చూస్తుంటే, ‘‘అద్భుతం ఇంత బాగా గీసానా?’’ అని అనుభూతి చెందడం ఓ అనిర్వచనీయ అనుభవం. ఫోటోలో బాపుగారి పక్కన సన్నగా, రివటులా ఉన్నది నేనేనండోయ్.

Saturday, 8 July 2017

వాన- అమ్మ చీరకొంగు
..............
నిన్న సాయంత్రం
గుండెలపై కురిసిన వాన
ఇంకా తడితడిగానే తగులుతోంది
వస్తున్నానని చెప్పకుండానే
బంధువులా వచ్చిపోతున్న వానలో
ఎన్నెన్ని పార్శ్వాలు
చేతులు చాచి.. ఆ మాంతంగా హత్తుకుని
నిలువునా తడిచిపోయేలా చేసే వానలో
చాలా గమ్మత్తులే ఉన్నాయి
000
చూరు కింద నిలబడి చూస్తే
వాన పెట్టే కుంపటి అంతా ఇంతా కాదు
తడిసిన పొయ్యలో కట్టెలు మండవు..
కాయంకష్టం చేసే పొట్టలో ఆకలి తీరదు
చెప్పాపెట్టకుండా వచ్చేవాన..
పేదోడి ఇంటిలో ఆకలికి సంకేతం
000
అక్కడేమో!?
వాన.. ఖరీదైన కాఫీషాపుల ముంగిట
స్టయిలైజ్డ్ గా.. నాట్యమాడుతూ..
వేడివేడిగా పొగలు చిమ్మతూ.. వయ్యారాలు పోతుంది
ఇక్కడేమో!?
వానరేపిన చల్లని సెగతో
బాల్కనీలో కాలం తెలియని కబుర్లు
ఇంకోచోట
కుండపోత వర్షంతో పోటీపడుతూ
కాక్ టైల్.. మైమరపు మత్తులు
000
అదిగో అక్కడ .. వానొస్తే
అక్షర సమూహాలు .. వళ్ళంతా కళ్ళు చేసుకుని
చిటపట చినుకుల్లో
తమ స్వాప్నిక లోకంలో పూచే..
పూల గుభాళింపును వెదుక్కుంటూ..
వానరాకడ, పోకడలలో
చెట్టు చేమల పరవశాన్ని
మెలకెత్తే విత్తుల్లో మర్మాన్ని
గుండెల్లోకి హత్తుకుంటూ
సిరాచుక్కలుగా .. భావయుక్తమవుతున్నాయి.
000
మరోచోట
ఎట్టకేలకు..వానొస్తే..
బీడుభూమంతా ఆవురావురమంటూ
విచ్చుకున్న పచ్చని పరుపవుతుంది
కరిమబ్బుల్ని దాటుకుంటూ
భూమిపుత్రుడి ఇంట
సిరులుపొంగే ధాన్యపు గింజవుతుంది
00
ఇంకా ఇంకా అనేక చోట్ల
వాన.. ఆ వానలో దాగున్న జాడలెన్నో
కాసేపు కురిసినా
రాత్రంతా కుమ్మరించినా
వరదైనా
వాగైనా
వానలో.. అందనంత జీవితసారం
వాన.. ఓ సంతోషం
వాన ఓ భావోద్వేగం
అంతేకాదు,
వాన.. కన్నీటి తెరను కప్పి పుచ్చే
అమ్మచీరకొంగు
-గంగాధర్ వీర్ల

Friday, 23 June 2017

రాత్రి-పగలు- ఓ మిణుకుమనే చుక్క

................
తెలతెల్లారుతున్నప్పుడు
ఆకాశాన చుక్కలు
మిణుకుమిణుకుమంటూ
కనీకనపడనట్టు
మనిషితో దోబూచులాడుతుంటాయి.
ఒసేయ్.. ఒరేయ్.. రేయ్
కనీసం జీవితంలో సగభాగమైనా
చీకటిని చీల్చుకుని
కాసేపు వెలుగులో బతకండర్రా..!! అనేమో!?
000
రాత్రంతా మేల్కొని..
కళ్ళింత చేసుకుని
ఆకాశయానం చేస్తూ
తదేకంగా చూసిన ఆ చుక్కల్ని
పగటిపూట భగభగమండే
సూర్యుని గుండెల్లోంచి
వెదికి పట్టుకుని ఎలాగూ చూడలేం.
కానీ, మనసు విశాలమైతే
కాసేపు ఓపికతో ఉండగలిగితే
పగటిపూట కూడా మంచుకొండ
మన గుండెలపై చల్లగా కురవొచ్చు
000
చల్లని వెన్నెల్ని వొళ్ళంతా చిలకరించేది ఒక్క రాత్రి మాత్రమే కాదు,
పగటిపూటలోనూ..  నిస్పృహదేహాన్ని చుట్టుకున్న గుండీలు విప్పి
మనసంతా వెదికిచూసుకుంటే నిండా చల్లదనమే
అందుకేనేమో
వెచ్చని దేహంతో
మళ్ళీ చీకటయ్యేదాకా
పరివర్తనంగా మెలగమని
ఆ వేకువ చుక్క మిణుకుమిణుకుమంటూ
నావైపు తిరిగి చెప్పినట్టుగానే ఉంది
000
అలా గడియారపు ముళ్ళను
అరచేతిలో పెట్టుకుని నడుస్తున్నానో లేదో..
ఒకపొద్దు గడిచింది
పగలు.. తన అస్తిత్వాన్ని విడుస్తూ పడమర దిక్కుకు
కొంచెం కొంచెం కుంగుతోంది
అదే సమయంలో
ఉదయంపూట వెళుతూ వెళుతూ
మిణుకుమిణుకుమన్న ఆ నాలుగు చుక్కలు..
తిరిగి సాయంత్రానికళ్ళా
కొత్త వెలుగుతో
ఆకాశమంతా విప్పారుతూ
సంతోషంగా మెరుస్తున్నాయి
మనిషి జీవితపు చక్రంలో
చీకటి వెలుగుల్లా!!
-గంగాధర్ వీర్ల

Sunday, 18 June 2017


:: Musing::

నిన్నొక..
జ్ఞాపకంగా మాత్రమే చూడలేను
ఎందుకంటే..
నువ్వసలు జ్ఞాపకమైతే కదా?!
కలలోకూడా
మరుపివ్వని
తియ్యని నిజం!!
-గంగాధర్ వీర్ల
మ్యూజింగ్స్:
ఆకాశవీధిలో నడక
...............
అప్పడుప్పడు
ఆకాశంలోకి తొంగిచూస్తూ ఉండాలి
ఏమో.. అల్లంత దూరం నుంచే
వెన్నెలమ్మమాటాడొచ్చు
నింగిలో వేలాడే ఆ చుక్కలన్నీ ఏకమై
బుగ్గన చుక్కలా..
మిలమిలా మెరవనూవచ్చు
000
అక్కడ
మేఘాలవీధుల్లో
తేలియాడాలంటే
ఇక్కడ నుంచే
కాసిన్ని మల్లెల్ని
గుండెల నిండా తురుముకుని
ప్రేమగా తీసుకుపోదాం
000
అదిగో..
వానొచ్చేట్టుంది
నల్లని కరిమేఘపు చినుకు..
ఏ అచ్ఛాదనలేని
నా వొంటిపై బోర్లాపడి
చిత్తడి చిత్తడి చేస్తోంది
000
కాసేపు వెలుతురు
మరికాసేపు.. చిమ్మచీకటిని
వళ్ళంతా కప్పుకుంటూ
ఒకటే సిగ్గుపడుతున్న
అర్ధచంద్రాకారుడు
అక్షరాలు కూర్చి
ఏదో ఒక పాటపాడమని ఒకటే గొడవ
000
భలే ఉంది..
ఆకాశంలో.. ఈ ఒంటరి నడక
పేరుకే ఒంటరితనం
అడుగులో అడుగై
తెల్లార్లూ..నాతో ఎవరో
కలివిడిగా.. జతగా నడుస్తన్నట్టే ఉంది
000
 అందుకే అప్పడప్పడు
ఆకాశంలోకి తొంగిచూస్తుండాలి
ఆనక అదరమరచి అక్కడే
చల్లని ఆకాశతీరంలో
హాయిగా నిద్రపోవాలి!!
-గంగాధర్ 

మళ్ళీ బడికెళ్ళాలని ఉంది!!
..................................


చేతి సంచిలో 
ఎక్కాలబుక్కు, తెలుగువాచకం, రూళ్ళబుక్కు 
ఓ చెక్కపలక.. నాలుగు ఇరిగిపోయిన కనికలు
నటరాజ్ జామెంట్రీ బాక్సులో రెండు రేగొడియాలు
అప్పుడు అవే..
కోట్లగుమ్మరించి.. ఆకాశానికెదురేగి
రెక్కలకట్టుకుని.. పాలసముద్రాల్లో
తేలియాడుతూ.. జలకాలాడుతూ
బడిగంట సాక్షిగా.. బుల్లి చేతులతో ఒడిసి పట్టుకున్న
కేరింతల సమూహాలు
000
అప్పుడు
అ.. ఆలు దిద్దడం ఎంతతేలికో..
ఇంటిబెల్లు కొట్టేదాకా..
అమ్మ.. ఆవు.. ఇల్లు.. ఈగ
బండిరాలు.. గుండ్రంగా తిరగాల్సిందే
పలకైనా అరగాలి.. కనికైనా ఇరగాలి
ఎవరూ చూడకుంటే..
బుల్లి కనికిముక్క కొరుక్కుని
తినేయాలి.
పలకను దిద్దే పిండిలాంటి నల్లని కనిక
బడిలో చప్పరించే అవకాయ బద్దలాంటిది
అబ్బా.. తలచుకుంటే..
ఆ రుచే గమ్మత్తు.
0000
అప్పుడు
లేత భుజాలపై బరువుల్లేవు
టైలర్ కుట్టిన చేతిసంచిలోనే
తేలిగ్గా బడిచదువు సాగేది
బడిగంట ఇంటిదాకా వినపడేది
బడిగంటంటే పిల్లకాయలకే కాదు
పెద్దోళ్ళకూ వినడానికి ముచ్చటే
000
అప్పుడు బడంటే
తలకింత నూనె రాసుకుని
పళ్ళు, కళ్ళు మాత్రమే కనిపించేంత
మైసూర్ శాండల్ పౌడర్ మొఖానికి రుద్దేసి
చద్దన్నంలో బెల్లంముక్కో..
ఉల్లిపాయముక్కో నంజేసుకుని..
ముక్కెగరేసుకుంటూ
నాసామిరంగా
బడికెళ్తా ఉంటే..
నేలమీద
పచ్చగా విచ్చుకున్న పచ్చికపై
పావురాలు గుంపులా ఉండేది.
000
అప్పడు..
బాబ్డ్ హెయిర్ లు లేవు
మెడపైకి కత్తిరుంచుకున్న తలకట్టులూ లేవు
ఉంటే గింటే.. రెండుజెళ్ళ సీతాళ్ళు
ఉంగరాల జుట్టున్న మంగతాయార్లే
000
అప్పడది
లేతమనసుల్ని
ప్రేమగా కౌగిలించుకుని
నాలుగు లక్షణమైన అక్షర ముద్దల్ని
తినిపించే అక్షరాలసావిడి
లోకం తెలియని బాల్యంలో
రోజంతా..
కాసిన్ని నక్షత్రాల్ని
కాసిన్ని ఆటల్ని
కాసిన్ని పాటల్ని
ముద్దాడుతూ గడిపేసిన రోజులవి
అందుకే..
మళ్ళీ బడికెళ్ళాలని ఉంది!!
-గంగాధర్ 

మ్యూజింగ్
............
ఇలా వచ్చి
అలా వెళ్ళిపోడానికి
నేనేమీ.. చుట్టాన్నికాదు
నీలో ప్రేమ పుట్టకను!
-గంగాధర్ వీర్ల