Thursday, 29 December 2016


దేహంపై ..పచ్చబొట్టు
.....................
నా దేహాన్ని 
నాకు నేనుగా స్పర్శించుకుంటుంటే
కొత్తగా..తోస్తోంది
నన్ను నేను తెలుసుకోలేకపోయానని
ఇప్పుడిప్పుడే అర్ధమవుతోంది
లోలోన ఇన్నిన్నిరాగాలా?!
ఇన్నిన్ని స్వప్నాలా?!
ఇంతకాలం.. 
దేహం దేహంగానే ఉండిపోయిందేమో!
లోతుగా స్పర్శించుకోలేకపోయానేమో?!
నన్ను నేను చూసుకోలేకపోయానేమో?!
000
ఇప్పుడు..
నా దేహం.. ఒక అచంచలం
అనిర్వచనీయం
వెయ్యి వీణల తన్మయత్వం
000
ఇన్నాళ్ళూ..
ఈ దేహాన్ని.. ఒంటరి పక్షిగా..
ఏ స్నప్నం.. చొరబడని ఒడిలో
వదిలేశానా!?
పర్వాలేదులే..
ఆలస్యంగానైనా..
నా దేహంలోకి జారిపోతున్నా
000
ఇప్పుడు
నా దేహం.. నన్ను నన్నుగా 
పోల్చుకుంటుంది
నన్ను నన్నుగా లాలిస్తుంది
నన్నెరిగిన తన్మయత్వమై
నాతో మాత్రమే రమించే 
ఓ అంతరంగం.
000
ఇప్పుడు నాదేహం 
పగలు..రాత్రి 
నను ఊయలలూపే
కమ్మని పాట
తరగని..చెరగని పచ్చబొట్టు
-గంగాధర్ వీర్ల

Sunday, 25 December 2016

నడిచేదారిలో.. విత్తనపూలు
.....................................
ఎటోకటు..
నాలుగు అడుగులు
వేయడం అనివార్యమైనప్పుడు
అలా వెళ్లేదారిలో..
నాలుగు విత్తన పూలను 

జల్లుకుంటూ పోదాం!
మన వెంటో, వెనకో నడిచొచ్చే అడుగులకవి
మెత్తని పూలదారికావొచ్చు.
రేపటిరోజున అవి..
మొలకెత్తి పదిమందికి
నీడనిచ్చే పచ్చని చెట్టవ్వొచ్చు!!
-గంగాధర్ వీర్ల
//సన్నీగాడింట్లోనో
డేనియల్ గాడింట్లోనో //
...................................


ఒకటో తరగతి నుంచి
పదో క్లాస్ దాకా.. 
డేనియల్, సన్నీ, మేరీ..
మేమంతా జిగురు దోస్తులం
కలిసి ఆటలాడేటోళ్ళం
పాటలాడేటోళ్ళం..
కాకెంగిలీ పంచుకునేటోళ్ళం
000
క్రిస్మస్ సెలవులొస్తే
పొద్దుటేలే
నీళ్ళోసుకుని..
మొఖానికి
పౌడరు పూసేసుకుని
నిక్కర్లోకి చొక్కా లో దోపేసుకుని
సూపర్ స్టయిల్లో
సన్నీగాడింట్లోనో
డేనియల్ గాడింట్లోనో వాలిపోయేవోళ్ళం
000
మాదేవుడు వేరు..
మేం చర్చికెళ్ళం..
అందుకే.. ఆపూట..
మా ఇంట్లో ప్రత్యేక వంటకాలు,
కేకులు ఉండేవి కావు
సంక్రాంతి పండక్కోసం
ముందుగానే సిద్ధం చేసే
అరిసెలు, జంతికలు తప్ప.
000
నోరూరించే కేకులు,
అరచేయంత సైజులో ఉండే చాక్లెట్లు
బిర్యానీ ఘుమఘమల గురించి
నేను..మొదటసారి తెలుసుకున్నది
డేనియల్ ఇంట్లోనే
000
రాములోరి గుడికాడ
భజనలు, భక్తిపాటల బృందాల్లోకి
పిలవకుండానే చొరబడిపోయి
ఆళ్ళతో..గొంతుకలపినట్టే
చర్చిలోనూ..
డేనియల్, సన్నీ, మేరీలతో
‘‘నడిపించు నా నావా..’’ అంటూ
పోటీపడ్డం ఇప్పటికీ నాకు బాగా గుర్తే
000
అప్పడు మతాల గురించి తెలీదు.
కులాల్లోని మర్మమూ తెలీదు.
ఆడు నల్లోడు.. ఈడు తెల్లోడు
అని ఒకళ్ళనొకలం ఏడిపించుకోవడం తప్ప.
మాకు తెలిసిందల్లా.. ఒక్క స్నేహమే.
కల్మషం ఎరుగుని
బాల్యపు సంస్కారమే
000
నాడు..నేలకందొచ్చిన తారలు
జింగిల్ బెల్.. జింగిల్ బెల్
అంటూ.. ఊరంతా
ఊరేగిన క్రిస్మస్ తాతలు
ఒకటేమని.. గుర్తుకొస్తున్నాయ్!
ఛలో.. ఛలో
జింగిల్ బెల్.. జింగిల్ బెల్
ఉయ్ ..ఫీల్.. ఆల్ ది వే!!
-గంగాధర్ వీర్ల

Friday, 2 December 2016


అమ్మ బోడిచెవులు
.........................
మా అమ్మ..ఏరోజైనా పిసరంత
బంగారం మొఖం చూస్తే కదా?!
పెళ్లయినా, పేరంటమైనా..
నకిలీనగలతోనో.
000
అప్పుడెప్పుడో పెళ్ళప్పుడు..
అమ్మమ్మపెట్టిన కూసింత బంగారాన్నీ
నాన్నకు పనుల్లేక..
మమ్మల్ని పస్తులు ఉంచలేక
కిరాణాకొట్టాయనకు అమ్మేశాడంట.
ఆరోజున అమ్మకు...మళ్ళీ కొంటానని 
నాన్నమాటకూడా ఇచ్చాడంట.
కానీ రెక్కాడలేక కొనలేకపోయాడంట.
000
పాపం.. బోడి చెవులు, మెడతోనే
అమ్మ ఇంట్లోనే ముడుచుకుపోయేది
ఇరుగుపొరుగు పేరంటాళ్ళు, పెళ్లిళ్లు
శుభకార్యాలు.. వ్రతాలు..
ముత్తైదువుల పిలుపులంటేనే
అమ్మ గజగజ వణకిపోయేది
000
ఇళ్ళకు బంధువులు, చుట్టాలొస్తే
పరువు నిలుపుకోడానికో, ఊరెళ్ళడానికో
ఎప్పుడైనా.. నకిలీనగ పెట్టుకుంటే చాలు..
అమ్మచెవులు పాచిపోయేవి
పాపం.. అమ్మ నొప్పితో ఎంత గిలగిల్లాడిపోయేదో
000
అప్పుడు పిల్లలం.. మాకేం తెలుసు
అమ్మని చూసి బోడిచెవులని వెక్కిరిస్తూ
తెగమురిపిపోయేవాళ్ళం.
వాణిశ్రీ, జయప్రద, శ్రీదేవిలా..
దుద్దులు, రింగులు తగిలించుకోవచ్చుకదా
అని లాజిక్ పాయింట్లు మాట్లాడేవాళ్ళం        
ముక్కుపై బుల్లిముక్కపుడక తప్ప
అమ్మ దగ్గర పసిడంత సింగారం ఏముందనప్పుడు?
000
అప్పుడు..
నాన్న రెక్కల కష్టాన్నిమోస్తూ..
అమ్మ బోసిపోయింది.
ఇప్పడూ అంతే. 
అప్పుడేమో అమ్మ
ఇప్పడేమో.. భార్య అంతే తేడా
అవే.. బోడిచెవులు
-గంగాధర్ వీర్ల
(అంతా.. బంగారం గురించి మాట్లాడుకుంటుంటే.. నవ్వాపుకోలేక)





Monday, 28 November 2016

అమ్మ చేతిలో పిల్లనగ్రోవి
..................................................
మా ఇంటి చూరు కింద కుంపటి..
పస్తుల పూటల్ని దాటుకుంటూ ..

ఇయ్యాల.. కాస్తంత రాజుకొంటుంది
ఒళ్ళంతా పేదరికాన్ని కప్పుకున్న
కట్టెలు కూడా కనికరంగా..
పెళపెళమంటున్నాయి.
000
కుంపటిపై కుండ కాగితే..
నాలుగు ముద్దలు ఉడుకుతాయి
ఆత్రంగా.. ఎదురుచూసే
ఆ బక్కచిక్కిన కడుపున..
ఆకలితీర్చే జావవుతాయి
అందుకేనేమో..పేగుల్ని బిగబెట్టుకని
అమ్మ కడుపులో పొగగొట్టం
ఆత్రంగా ఊదుతోంది
పొగబారిన కళ్ళకు
బిడ్డ ఆకలి స్పష్టంగా కనపడుతూనే ఉంది
ఇప్పడు పొగగొట్టం..
అమ్మచేతిలో ఆకలి తీర్చే పిల్లనగ్రోవి
ఆ..డొక్కల్లో గాలి ఎగదన్నుతోంది
కుండపై జావ పొంగుతోంది!!
-గంగాధర్ వీర్ల







Wednesday, 23 November 2016



బాలమురళీ.. 
నీకసలు సంగీతం వచ్చా?!
................................
ఎవరండి బాబూ.. బామురళికి సంగీతం వచ్చని చెప్పింది. అసలు.. ఆయనకసలు సంగీతంలో సాపాసాలే తెలీవట. అసలు వచ్చుంటే.. అందరిలా పాడేవాడుకదా.. మొఖానికి మేకప్పు, ఒంటికి హైటెక్‌ ఫ్యాషన్లు పులుముకొని .. ఎక్కడపడితే అక్కడ తగుదనమ్మా.. అని గంతులేసి మరీ ఆడేవాడు కదా?! అమ్మతోడు ఆయనకు నిజంగానే సంగీతం రాదట.

వస్తేగిస్తే.. అదే చేశేవాడు. ఇంకా వస్తే గిస్తే.. సినీ గ్లామర్‌ ప్రపంచాన్ని వదిలేసి వదిలేసి.. త్యాగరాజు వారి సంగీత శిష్య పరంపరను ఎందుకు కొనసాగిస్తాడు. కర్నాటక సంగీత ప్రాశస్త్యాన్ని భుజాన ఏసుకుని .. ఎందుకు ఊరేగుతాడు. అసలు ఆయనకు సంప్రదాయ సంగీతమే తెలియదుకాక.. తెలియదు సుమీ! ఆమాటకొస్తే.. ఆయనకు సాపాసాలు కూడా రావు. వస్తేమరి.. ‘‘పలుకే బంగారమాయెనా’’ అని నలుగురితో నారాయణలా సాగిపోకుండా మహతి వంటి కొత్తరాగాలు  కనిపెట్టేసి.. తనకు తోచినట్టుగా కీర్తనలు, తిల్లానాలు, జావళిలు సృష్టించేసి అనాటి వాగ్గేయకారుల్నే మరిపిస్తాడా? తప్పుకదూ.

ఈకాలంలో.. కూసింత స్వరాలు, రెండు మూడు రాగాలు నోటికొస్తే.. మొఖానికి రంగు పులుమేసుకుని .. తెలుగు పాటకు వేలం వెర్రి డాన్సులద్దుతూ.. ‘‘ఇదే అసలు సిసలైన సంగీతమర్రా..బాబూ..’’ అంటూ చాలామంది శ్రీమాన్‌ ఆధునిక గాయకులు, గాయనీమణుల్లా..ఎలాగోలా బతికేస్తున్న ఈరోజుల్లో.. నాకేం తెలియదు.. నేనింకా ఎంతో నేర్చుకోవాల్సిన బాలుడ్నే అని పరిపరి విధముగా ఎందుకంటాడీయన. అలా అనడంలోనే నీ సంగీతపు గుట్టు తెలిసింది లేవయ్యా!!
బామురళీకృష్ణుడు తెలుగోడు. అయితే ఏంటంటా? పద్మ, పద్మభూషణ్‌, పద్మవిభూషణ్‌.. ఇలా భారతదేశపు అత్యున్నత పురస్కారాన్నీ వరసపెట్టి ఆయన మెడలో వాలిపోయాయి కదా?! అయితే ఏంటంట. ఆయన సంగీతపు గోల ఆయనది. ఆగోలపడలేక.. ఇచ్చారేమో!?

కర్నాటక సంగీతంలో గానగంధర్వుడా.. ఎవరు చెప్పారండీ బాబూ.. దక్షిణాది సంగీత స్థాయేంటో ఉత్తరాధి జనాలకు, అక్కడి ఉద్ధండ సంగీత పండితులకు 72 మేళకర్త రాగాల శోభితంగా.. సార్వ(సర్వ)జనీయంగా, ఘనంగా, హృద్యంగా.. బలంగా నొక్కివక్కానిస్తూ.. శృతిపక్వంగా చెప్పకనే చెప్పాడా?! తెలుగు వారింట మాత్రమేకాదు, యావత్తు సంగీత ప్రపంచాన మనకో బామురళీ ఉన్నాడని చెప్పుకునేలా, తలెత్తుకునేలా.. ఆళ్ళూ.. ఈళ్ళూ.. మనోళ్ళు.. పరాయోళ్ళు.. దేశీయు, విదేశీయులందరితో  ‘‘ఎందరో మహానుబావులు’’ అని పాడిరచినంత మాత్రానా.. గొప్పోడై పోతాడా?! భలేవారే.. ఆయనకు సంగీతంలో సాపాసాలు తెలిస్తేగా.. ఆ మాటన్నది ఆయనే.
‘‘సంగీతమంటే..మేళకర్త రాగాల్ని ఒడిసిపట్టి. బట్టీబట్టి కాసేపు కచేరీల్లో ఆటు ఇటు సాగదీస్తే చాలదోయ్‌.. ఇంకా చాలానే ఉన్నాయబ్బాయ్‌..’’ అని చెప్పినంత మాత్రానా.. బాలమురళి గొప్పవాడైపోతాడా?!. ఆయన.. రాగ, నాద, తాళాల్లో ఆరితేరిన పరిపూర్ణమైన గానగంధర్వుడట. ఏంటో పిచ్చి జనాలు.. ముందూ వెనకా.. ఆలోచించకుండా..పిచ్చిగా ఆరాధించేయడమే.

ఏం.. అందరిలా.. మూతివంకర్లు తిప్పుకుంటూ .. అవరోహణ, ఆరోహణలో.. పామరుడికి అర్ధంకాని భాషలో, యాసలో, బాణీల్లో నాలుగు రాగాలు తీసుకోవచ్చుకదా.. అలా చేసుంటే ఆయన సొమ్మేం పోయేది. నిర్మలంగా, మనోధర్మంగా పాడేయడమేకాకుండా.. గాంభీర్యమైన స్వరవిన్యాసంతో కోట్లాది జనాల్ని కట్టిపడేస్తాడా.? ఇది చాలా అన్యాయం కదూ. అందుకే అయన అందరిలా పెద్దగా సంగీతం తెలిసినోడు కాదు. ఈ విషయం మనం కొత్తగా చెప్పుకోవాలా ఏంటీ? స్వయంగా ఆయనే చాలాసార్లు చెప్పాడుగా. సంగీతంలో ఆయనెప్పుడూ నిత్యవిద్యార్ధేనట. అంతేమరి.. అసలు ఆయనపేరే బామురళీకృష్ణుడు కదా.

సంగీతానికి పట్టువిడుపు ఉండాలి. కానీ ఇదేంటి. ఈయనకు అన్నీ పట్టింపులే. ఎప్పుడో త్యాగరాజుస్వాములవారు చెప్పినట్టు.. కళను నమ్ముకోవాలిగానీ..అమ్ముకోగూడదు? అంటాడు. ఇదేమి లాజిక్‌. మిగితావాళ్ళల్లా నాలుగు విదేశీ కాంట్రాక్ట్‌లు తెచ్చుకొని, రెండు మూడు రికార్డింగ్‌ ధియేటర్లు, నాలుగు ఆడియో కంపెనీలు కట్టుకుని ఎంచక్కా..కాళ్ళమీద కాలేసుకుని.. బతికేయొచ్చుగా.. అంతా పాతచింతకాయ పచ్చడి టైపు మనిషి. శుభ్రంగా.. చాలా సాదాసీదాగా పట్టులుంగీ కట్టుకుని.. చాపమీద కూర్చుని.. నాలుగు కొత్తరాగాలు కనిపెడితే..  చాలనుకుంటాడు. అలా కనిపెట్టిన రాగాల్ని పొట్టలో దాచుకోడు.. అప్పటికప్పుడు శిష్యులకి వినిపిస్తేగానీ కంటినిండా నిద్రపోడు.

రాగం విషయంలో ఎంతపట్టింపో.. మాటపట్టింపులూ ఆయనకు ఎక్కువే. ఎన్టీఆర్‌లాంటి పెద్దోళ్ళతోనూ తగువు పెట్టుకుని.. ఆంధ్రాలో అడుగుపెట్టను. అని శపదం చేసి, కళాకారుడికి కోపం వస్తే ఎలా ఉంటుందో చూపించినోడు. సంగీతం తెల్సినోళ్ళు ఇలా చేస్తారా?! సర్దుకుపోరూ!

ఎవరైనా నాలుగు నేర్పండి సార్‌.. అని అడిగితే ఇంట్లోపెట్టుకుని .. నాలుగొంద రాగాలు నేర్పేస్తాడు.. పాపం బోళాశంకరుడు,.. ఈ విషయం ఎవరో చెప్పాలా.. ఆయన శిష్యుల్లో ఒకరైన డివీ మోహనకృష్ణే అందుకు.. ఓ ఉదాహరణ. ఏంటో ఈయనకు.. బొత్తిగా సంగీతమే తెలియదు. తెలిసినవి దాచుకోడు. ఏమైనా అంటే ‘‘ఏమీ.. సేతురా లింగా..’’ అని నవ్వి ఊరుకుంటాడు.

సంగీతం తెలిసుండటం అంటే.. గాత్రం.. రాగాల్లోని శాస్త్రాలు ఒక్కటేకాదు.. నాదాలూ తెలిసుండాలి. నేర్చుకుని ఉండాలి. సంగీత సంబంధమైన అన్ని విషయాల్లోనూ ప్రవేశముండాలి.. అని నమ్మి.. సైలెంట్‌గా ఊరుకోవచ్చుకదా.. వీణవాయిస్తాడు. మృదంగంపై తాండవిస్తాడు. వయోలిన్‌పై లీనమవుతాడు.. టకటకమని కంజిర మోగిస్తాడు.. ఏం మిగితా సంగీతజ్ఞుల్లా.. నాలుగురాగాలు తీసుకుని ఉండొచ్చుకదా. ఏమైనా అంటే.. సంగీతమంటేనే తాళ, నాద, రాగ సమ్మేళనం అంటారాయే. ఏంటో.. ఓపట్టాన అర్థంకారు.
నిజంగానే బాలమురళికి.. సంగీతం రాదు.. వచ్చుంటే.. అందరిలా.. నాలుగు సంప్రదాయ కీర్తనల్ని పాడుకుని మిగిలిపోయేవాడు. కానీ రాదుకాబట్టే నిత్య విధ్యార్ధిగా నేర్చుకుంటూ .. భారతీయ సంగీత కీర్తిని అంతెత్తున నిలబెట్టి.. తనో తనివితీరని సంకీర్తనగా మిగిలాడు. ఎనబై ఆరేళ్ళ జీవితంలో దాదాపు ఎనబై ఏళ్ళు తన గానామృతాన్ని పంచిపెట్టిన బాలమురళీ .. నిజంగానే బాలుడై నిత్యం మనందరిలో మారుమోగుతూనే ఉంటాడు.
-గంగాధర్‌ వీర్ల




Sunday, 13 November 2016

ఆ బుగ్గలు.. 
మన బాల్యానికి తీపి గురుతులు!!
.....................................
పిల్లలు.. పిల్లల్లాగానే ఉండాలి.
పిల్లల్లాగా అంటే.. అల్లరి చేయాలి.
ఆడుకోవాలి. పాడుకోవాలి. పరుగెత్తాలి.
ఆనందంతో గంతులు వేయాలి.
విజ్ఞానపు వీధుల్లో చురకత్తులవలే విహరించాలి.
ఇవన్నీ కలిస్తేనే 'పిల్లలు' అవుతారు.
000
ఎవ్వరికైనా.. బాల్యం ఓ అందమైన జ్ఞాపకం.
ఆ బాల్యం అందంగా.. అర్ధవంతంగా సాగాలంటే..
పెద్దలు పిల్లల్లా మారాలి. పిల్లల్లో కలిసిపోవాలి.
ప్రేమగా పిల్లల మనస్తత్వాలను చదవాలి.
000
పిల్లలంటే..
కేవలం ఆటబొమ్మలతో ఆడుకునే బుజ్జాయిలేకాదు..
ఆంక్షలు లేని బాల్యాన్ని కాంక్షించే
'పెద్దమనసు'గల పిల్లలు కూడా.
000
ప్రపంచీకరణకు ముందు గడిపిన బాల్యం వేరు..
ఇప్పటి పిల్లల బాల్యం వేరు.
వారి బాల్యపు ప్రయాణాలూ వేరు.
మట్టిబలపం పోయి.. ప్లాస్టిక్‌ బలపాలొచ్చాయి.
అవికూడా పోయి ట్యాబ్‌లు. కిండిల్‌ పలకలొచ్చేశాయి.
అక్షరాలు దిద్దేరోజునే..
త్రిపుల్‌ ఐటీ.. సిలబస్‌నూ మోయాల్సిన పరిస్థితులు.
కానీ ఇవన్నీ బాలల హక్కుల్ని హరిస్తున్నవే.
అందుకే.. కాసేపు 'పెద్ద మనసు' చేసుకుని..
బాలల ప్రపంచంలో విహరిద్దాం!
కాసేపైనా.. వారికి నచ్చినట్టుగా  ఉంటామని
మన పిల్లలకు మాటిద్దాం!!
-గంగాధర్ వీర్ల, 14 నవంబర్-2016